شرط واشنگتن و آخرین فرصت مذاکرات
با تأیید رسمی عمان، دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا برای پنجشنبه این هفته در ژنو برنامهریزی شده است؛ مذاکراتی که به گفته منابع آمریکایی، میتواند آخرین فرصت دیپلماسی پیش از ورود به فاز تقابل پرهزینهتر باشد.
این دور از مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در شرایطی برگزار میشود که فضای سیاسی و امنیتی منطقه در وضعیت حساسی قرار دارد و همزمان، پیامهای متناقضی از امید به توافق و تهدید به تشدید فشارها مخابره میشود.
تأیید عمان؛ زمان و مکان مذاکرات مشخص شد
بدرالبوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، با تأیید رسمی زمان و مکان گفتوگوها اعلام کرد:
«مذاکرات ایران و آمریکا برای پنجشنبه این هفته در ژنو برنامهریزی شده است.»
عمان همچنان نقش میانجی اصلی در این گفتوگوهای غیرمستقیم را بر عهده دارد؛ نقشی که در دورهای پیشین نیز ایفا کرده بود.
شرط آمریکا برای ادامه مذاکرات
همزمان با اعلام زمان دور سوم، یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفته است:
«در صورت دریافت یک پیشنهاد جامع از سوی ایران درباره توافق هستهای، مذاکرهکنندگان آمریکایی آمادهاند تا دور دیگری از مذاکرات را تا روز جمعه در ژنو ادامه دهند.»
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ منتظر ارائه پیشنهاد رسمی ایران است و احتمال بررسی یک توافق موقت هستهای پیش از نهایی شدن توافق جامع نیز مطرح شده است.
اظهارات عراقچی؛ تمرکز صرف بر پرونده هستهای
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفتوگو با شبکه CBS تأکید کرده است که:
- ایران تنها بر پرونده هستهای و پیشنویس توافق تمرکز دارد
- مذاکرات صرفاً در چارچوب هستهای انجام میشود
- دستیابی به توافق در دسترس است و حتی برخی ابعاد آن میتواند بهتر از توافق ۲۰۱۵ باشد
عراقچی همچنین تصریح کرده که حق غنیسازی اورانیوم و استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، خط قرمز ایران در این مذاکرات است.
پیامهای بازدارنده و فضای امنیتی مذاکرات
وزیر امور خارجه ایران با رد ضرورت هرگونه تجمع نظامی آمریکا در منطقه تأکید کرده است:
- موشکهای ایران تهدیدی برای خاک آمریکا نیستند
- اما پایگاههای آمریکا در منطقه و اسرائیل در تیررس قرار دارند
- ایران در صورت بروز درگیری، همانند گذشته در موقعیت دفاعی قدرتمند قرار دارد
این مواضع نشان میدهد مذاکرات ایران و آمریکا در سایه تهدید و بازدارندگی متقابل در حال پیگیری است.
حضور گروسی در ژنو
بر اساس اعلام منابع رسمی، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نیز برای حضور در ژنو و همزمانی با دور سوم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا راهی سوئیس خواهد شد تا:
- در جریان آخرین مواضع دو طرف قرار گیرد
- ارزیابی فنی خود را درباره موضوعات هستهای ارائه کند
آخرین فرصت دیپلماسی؟
آکسیوس به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داده است که:
«فشار دیپلماتیک فعلی ممکن است آخرین فرصت ترامپ پیش از بررسی گزینه عملیات نظامی گسترده آمریکا و اسرائیل باشد.»
این گزاره، وزن و حساسیت دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا را بهطور محسوسی افزایش داده است.
جزئیاتی از محورهای مذاکرات هستهای
بر اساس برخی شنیدهها، در دور قبلی مذاکرات و با میانجیگری قطر:
- تفاهمهای ضمنی درباره تداوم غنیسازی هستهای ایران شکل گرفته
- امکان توافق موقت چندساله با محوریت همکاریهای نفت و گاز مطرح شده
- چارچوبی اولیه برای ادامه گفتوگوها ترسیم شده است
جمعبندی
دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو در نقطهای حساس از تقابل و دیپلماسی برگزار میشود؛ جایی که از یکسو، احتمال دستیابی به توافق—حتی موقت—مطرح است و از سوی دیگر، سایه تهدید و تشدید تنش همچنان بر مذاکرات سنگینی میکند. نتیجه این دور میتواند مسیر آینده روابط تهران–واشنگتن و حتی معادلات منطقهای را تعیین کند.