در جریان ۴۰ روز جنگ تحمیلی اخیر علیه ایران، صنعت هوانوردی کشور یکی از بالاترین میزان خسارتها را تجربه کرده است؛ خسارتهایی که هم شامل انهدام هواپیماهای مسافربری میشود و هم میلیاردها تومان زیان ناشی از توقف پروازها و از دست رفتن ظرفیت حملونقل هوایی.
انهدام و آسیب به ۶۰ هواپیما
به گفته مقصود اسعدی سامانی، دبیر انجمن شرکتهای هواپیمایی ایران، گزارشهای اولیه حاکی از آسیب بسیار گسترده به ناوگان هوایی کشور است:
- ۲۰ فروند هواپیمای مسافری بهطور کامل منهدم شدهاند
- ۴۰ فروند هواپیمای دیگر نیز آسیب جدی دیدهاند
این ۶۰ هواپیما بخشی از مهمترین زیرساختهای صنعتی و گردشگری ایران محسوب میشدند؛ زیرساختی که بازسازی و جایگزینی آن با توجه به شرایط تحریمی و قیمتهای چندصد میلیون دلاری هواپیماهای مسافربری، زمانبر و بسیار پرهزینه خواهد بود.
بر اساس همین گزارشها، شرکتهای ماهان، ایرانایر و زاگرس بیشترین آسیب را از نظر تعداد هواپیماهای منهدمشده و از رده خارجشده متحمل شدهاند.
خسارت روزانه ۷۰۰ میلیارد تومان فقط از محل توقف پروازها
یکی از سنگینترین بخشهای خسارت، مربوط به عدمالنفع شرکتهای هواپیمایی است.
برآوردها نشان میدهد در این ۴۰ روز، تنها از محل توقف فروش بلیت و لغو پروازهای برنامهای، شرکتها روزانه بیش از ۷۰۰ میلیارد تومان زیان دیدهاند.
اگر حتی سفرهای نوروزی را نیز در محاسبات کنار بگذاریم، خسارت مستقیم و غیرمستقیم دفاتر و شرکتهای هواپیمایی طی این دوره به حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
از دست رفتن ظرفیت آماده نوروز؛ ضربهای کمسابقه به گردشگری
برای نوروز، شرکتهای هواپیمایی برنامهریزی گستردهای انجام داده بودند تا پاسخگوی حجم زیاد سفرهای داخلی و خارجی باشند:
- ۱۴۰ فروند هواپیما برای جابهجایی مسافران آماده شده بود
- هر هواپیما در روز بهطور متوسط ۶ پرواز انجام میداد
- در هر پرواز حدود ۱۲۰ مسافر جابهجا میشد
از دست رفتن این ظرفیت گسترده، نهتنها شرکتهای هواپیمایی، بلکه کل زنجیره گردشگری شامل دفاتر مسافرتی، فرودگاهها، ایرتاکسیها و شرکتهای خدمات فرودگاهی را با زیان شدید مواجه کرد.
پیامدهای بلندمدت برای صنعت هواپیما و گردشگری
خسارت واردشده به ناوگان هواپیمایی ایران فقط یک آسیب کوتاهمدت نیست؛ این اتفاق پیامدهای طولانیمدت خواهد داشت:
- کاهش ظرفیت جابهجایی مسافر در سال آینده
- سختتر شدن تأمین هواپیما در بازار جهانی
- افزایش هزینههای تعمیرات، تأمین قطعه و بیمه
- رشد قیمت بلیت بهدلیل کمبود عرضه
- کاهش توان رقابتی صنعت گردشگری ایران
جمعبندی
بخش هوانوردی ایران در ۴۰ روز اخیر، یکی از بیشترین و سنگینترین خسارتهای تاریخ خود را تجربه کرده است. انهدام ۶۰ هواپیما، توقف پروازها، از دست رفتن ظرفیت نوروز و خسارت ۳۰ هزار میلیارد تومانی، نشان میدهد این صنعت به حمایت فوری دولت، تسهیلات مالی و برنامه بازسازی ناوگان نیاز دارد.